Alper Çifçi, Future Book Forum 2018, 21-22 Kasım 2018 Poing /Almanya
Future Book Forum
Bu sene Almanya’nın Münih şehrine çok yakın bir konumda Poing kasabasında yerleşik, Canon/Océ üretim tesislerinde 5. sinin gerçekleştirildiği, Future Book Forum (Geleceğin Kitabı Forumu) etkinliğine katılım yüksekti. Foruma kendi alanında/ sektöründe uzman yaklaşık 420 yayıncı, baskı merkezi ve girişimci katılım gösterdi. Katılımcı ülkeler arasında 50’nin üzerinde katılımcısı ile İspanya dikkat çekti. Ülkemizden ise ben, gelişmeleri takip etmek ve kitap baskısı alanlarında uluslararası uygun iş olanakları aramak için katılım gösterdim.
Future Book Forum, yaratıcı fikirleri gerçekleştirmeye katkı sağlamak ve iyi iş ilişkileri inşa etmek amacıyla Canon tarafından düzenlenen, nadir etkinliklerden biridir. Türkiye pazarında, hem konvansiyonel (Ofset Baskı) hem de dijital baskı üretim alanlarında faaliyet gösteren, Meteksan Matbaacılık Baskı tesisleri adına, yeni iş olanakları araştırmak için, iki gün boyunca sunum ve etkinliklere katılım gösterdim. Bu etkinlikler çerçevesinde, faydalı iş ilişkileri inşa ederken, aynı zamanda da alanında uzman birçok iş insanı ve yayıncıyla, yayıncılığın ve kitap baskısının gelecekte bürüneceği şekli birlikte tahmin etmeye, yaratıcı fikirlerimizle şekil vermeye çalıştık.
Future Book Forum’da bu yılki ana başlık “Akıllı Büyüme” olarak seçilmişti. Bu başlık altında, günümüzde kendini gösteren büyük veri (Big Data) kullanımı, sosyal ağların sağladığı olanaklar ve kitap baskılarında talebe göre kişiselleştirilen baskılar (Print on Demand – POD) ele alındı. Yayıncılık ve kitap baskıları gelecek için modellenmeye çalışıldı.
Etkinlikte, yayıncılığın gelişen dijital dünyada çok daha etkin olacağına ve basılı kitapların gelecekte, barındıracağı yaratıcı özelliklerle var olmaya devam edeceğine, olan inancın oldukça büyük olduğunu gözlemledim.
Bu etkinlikte iki alan çerçevesinde geleceğe bakıldı. Mevcut uygulamalar referans alınarak gelecekte sektörün alacağı şekil tartışıldı. Bu iki alandan birincisi, yayıncılığın geleceği diğeri ise, gelecekteki kitapların bürüneceği şekil.
Geleceğin yayıncılığı
Geleceğin yayıncılığında öne çıkan en önemli başlık, büyük veri (Big Data) ve bunun dijital platformlarda etkin şekilde kullanılmasının sağlayacağı avantajlar oldu. Datanın en etkin şekilde kullanılmasının kişiselleştirme olanaklarına büyük ölçüde katkı sağlayacağının üzerinde duruldu. Özellikle Birleşik Krallık ve Avrupa merkezli örnek iş modellerinde büyük datanın etkin şekilde kullanılmasının temelleri tartışıldı.
Sektörde yayıncıların kullandıkları web satışı ortamları için, veri ve veri analizi sağlayan “Canvas8” gibi şirketlerin, okuyucu davranışları ve okuyucunun neyi, ne zaman talep edeceğine dönük tahminlerinin kullanışlı olabileceği düşünülmektedir. Doğru veri analizleriyle ve büyük verinin yayıncılar ve onların kullandıkları satış kanallarına büyük katkılar sağlayacağı açıkça görülmektedir. Veri analizi kullanılarak danışmanlık faaliyeti gösteren şirketlerin sayısının artmış olması, bu durumun en önemli kanıtlarından biridir.
Yayıncıların kendi dijital alt yapılarına yapacakları yatırımlar ile, gelecekte her şeyin bağlı olduğu büyük veri kaynakları tarafından yönlendirilerek, okuyucuya hızlı ve kolay ulaşım sağlamaları mümkün olacaktır. Ayrıca yayıncılar arasındaki ortak dijital ortamlarla sağlanan bilgi paylaşımı, bu sektördeki tüm okuyucuları da birbirine bağlayacaktır. Bu da yayıncılara okuyucu kitlelerini birbirleriyle paylaşma imkanı sunacaktır.
Dijital ortamlarda gelişen yapılar düşünüldüğünde, geleceğin yayıncılığı için, tüm içeriklerin çevresinde donanım, yazılım, reklam ve satış araçlarının var olacağı söylenebilir.
Bilindik isimler ile bu araçları örtüştürdüğümüzde; yazılımlar bulutlarda (Cloud); donanımlar Apple gibi şirketlerde; reklamlar Facebook gibi sosyal ağlarda ve satışlar Amazon gibi internet tabanlı mağazalarda gerçekleşmeye başlamıştır. Şimdiden uygulamaya koyulmuş veya koyulması planlanan geleceğin yayıncılığı iş modelinin bu şekilde hayata geçtiği düşünülebilir.
Future Book Forum etkinliğinin en önemli yeniliğinin bağlantılı/bağlı içerikler (Connected Context) olduğu söylenebilir. Bu fikrin tam anlamıyla hayata geçmesi, okuyucular için sunulan tüm içeriklerin birbiriyle bağlantılı olması anlamına gelmektedir. Bu sayede okuyucuya sosyal medya üzerinden ilgi alanları ve geçmişte okudukları ya da ilgilendikleri her türlü içerik ile ilgili öneriler sunulabilir; okuyucu satış kanallarına yönlendirilebilir. Tıpkı Spotify uygulamasında olduğu gibi yapay zekalar sizin karşınıza geçmişte dinlediğiniz müzik veya bulunduğunuz konuma göre, uygun kitaplar/içerikler çıkarabilir. İlgi duyduğunuz kitapları kolayca satın alabilir, hemen dijital olarak okumaya başlayabilir veya robot seslerin okumasını isteyip dinleyebilirsiniz. Yapay zekanın takip edilemez hızla öğrenmesi (deep learning) ise farklı dillerdeki birbirine bağlı pek çok içeriğin çevirmene ihtiyaç duyulmadan tüm dillere çevirilerek okunmasını sağlayabilir. Diller arası çeviri yapan yapay zekaların, hiçbir zaman edebi bir içerik ortaya koyamayacağı düşünülse de geleceğin neler göstereceği kısa zamanda karşımıza çıkacaktır.
Geleceğin kitabı
Geleceğin kitabını oluşturacak belli başlı yapı taşlarının; kişiselleştirme, talep oluştuğunda baskı, çoklu ortamlarla bağlantı, üretimde hız ve içeriklerin birbirine bağlanması olduğunu söyleyebiliriz.
Kişiselleştirme özellikle dijital baskının kitap üretimleri için yaygınlaşmasından sonra, okuyucuya oldukça farklı seçenekler sunmayı başarmaktadır. Okuyucuların kitapları okumak istedikleri boyutlarda, puntolarda veya yazı karakterlerinde sipariş etmelerine olanak sağlamaktadır. Akademik yayınlarda ise bu esnek özellikler, yalnızca seçilen kitap bölümlerinin okuyucuya basılı halde ulaşmasına imkan tanımaktadır.
Dijital kitap baskısının gerçekleştirilmesi ve esnekliği sayesinde, istenen kitapların kısa sürede okuyucuya ulaşması sağlanmakta, bu sayede kitaplar stok alanlarından hızla çekilmekte ve talep edildiği anda baskı işlemleri gerçekleşmektedir. Gelişen baskı teknolojileri her yıl baskı kalitesinin ve kitaplardaki kağıt çeşitliliğinin artmasını sağlamaktadır.
Çoklu ortamlarla bağlantılı olmak, birçok baskı tesisinin benzer alt yapılar kullanmasıyla basit ve hızlı olmaya başlamıştır. Dijital kitap baskısı yapan tesisin, internetten satış yapan birden çok ortama aynı anda bağlı olması, benzer standartlarda aldığı siparişleri el değmeden hızla basılı hale getirebilmesini sağlamaktadır. Basılı hale gelen kitaplar ilgili adreslere yollanmakta ve tesisteki tüm üretim aşamaları içerik sahibine eş zamanlı rapor edilmektedir.
Bu da içerik sahipleri ve yayıncılar için takibi kolaylaştırmaktadır.
Üretimde hız ve içeriklerin birbirine bağlı olması, dijital ortamlarda bulunan kitapların talep edildiği lokasyona en yakın baskı tesisine yönlendirilerek baskıya alınması ve o bölgedeki okuyucuya ulaştırılması, lojistik süresini kısaltmaktadır. Buradaki en büyük güçlük ise talebin geldiği lokasyonda bulunan baskı tesisinin imkanlarının sınırlı olmasıdır. Her lokasyonda aynı imkanlara sahip tesislerin bulunmaması, kitapların yalnızca genel standartlarda basılmasını mümkün kılmaktadır. Baskı teknolojileri ve yatırım maliyetleri düştükçe farklı bölgelerde birçok baskı tesisi olacağı öngörülmektedir. Bu sayede, basılı kitaplar yaşamımızda daha uzun süre varlığını sürdürecektir.
Türkiye’den bakış
Tüm bu gelişmeler ve gelecekteki tahminlere Türkiye’den baktığımızda; ticari farklılıkların, bandrol uygulamasının, telif hakları yasasının ve derleme kanunu ile ilgili baskı tesislerinin sorumluluklarının, talep edildiğinde baskı (POD) üretim yöntemleri inşa etmekte bazı güçlükler çıkardığı düşünülse de sahip olunan alt yapı, teknoloji, yetişmiş iş gücü ve girişimci genç nüfus yönünden dünyada bu geleceği yakalamak için hiç de kötü bir durumda olmadığımız görülmektedir.
Geleceğin kitabı ve yayıncılığını inşa etmekte dünyada olan gelişmeleri, bazı düzenlemelerle hızlı bir şekilde yakalayabileceğimizi düşünüyorum. Türkiye’nin kitap baskı sektöründe ve özellikle de eğitim yayıncılığında sahip olduğu pazarın, yenilikçi yöntemleri inşa etmek için fırsatları destekleyebileceğine inanıyorum.
