Ferit Mert Hancıoğlu; “2018’den itibaren mimari ve endüstriyel maketlerde talep iyice arttı. Maket sadece bir bina maketi olmuyor; örneğin büyük bir sanayi tesisinin fuarlara götüremeyeceği 15 – 20 metrelik bir ekipmanı olabiliyor; onun birebir prototip maketini basıyoruz ve fuarda sergiliyor.”
Ankara’da 3D baskı konusunda ilk firmalardan biri olan Merit Teknoloji ve Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti., ‘3D Hane’ markasıyla 2013 yılından beri sektörde faaliyet gösteriyor. Kuzenlerden oluşan bir aile işletmesi olan 3D Hane, makine imalatı, distribütörlüğü, modelleme ve 3D baskı alanlarında hizmet veriyor. Firma sanayiden gelen talepleri karşılama konusundaki esnek çözümleri, baskı sonrası işlemleri ve makine satışında satış sonrası hizmetleriyle öne çıkıyor.
Ankara Öveçler’deki şirket merkezinde Ferit Mert Hancıoğlu Dijital Baskı ve 3D’nin sorularını yanıtladı.
Nasıl başladınız?
Üniversite’den mezun olduktan sonra birkaç kuzen bir araya geldik ve ne yapabileceğimizi araştırdık. Ben işletmeciyim; kuzenlerden biri mekatronik mühendisi, diğeri endüstriyel tasarımcı, iyi bir ekip oluşturduk. 3D baskı konusunu araştırdık, sektörde az sayıda firma vardı fuarlara gittik ve 2013 yılında işimizi kurduk.
O günden bugüne nasıl geldiniz? Makine tercihleriniz nasıl oluştu?
İlk önce amatör bir ilgi, hobi gibi başladı. Sonra çoğunluğu sanayici olan kendi arkadaş çevremizde bir talep oluşmaya ve amatörlükten işe dönüşmeye başladı. Şirketleşmeye ve makine sayımızı arttırmaya karar verdik. G. Kore’den Sindoh’un distribütörlüğünü aldık. Sonra yerlisi neden olmasın dedik ve Hamarad markasıyla kendi cihazımızı yapıp satmaya başladık.
Baskıdan ziyade cihaz satışı ve zımpara, boya, vernik, astar gibi baskı sonrası işlemlerle, son kullanıma en uygun ürünlerle öne çıkma çabasındayız. Katman izlerini en uygun işlemlerle yok etmeye çalışıyoruz.
Ne tür boya kullanıyorsunuz?
Akrilik boya kullanıyoruz. Müşterilere nasıl ürün istediklerini soruyoruz. Eğer sanayide kullanılacak bir parça ise zaten müşteriler son işlem istemiyorlar. Ama mimari bir maket veya süs eşyası, hediyelik ürün ise tercih ediliyor.
Talep nasıl şekilleniyor? Sizden en çok ne isteniyor?
2018’den itibaren mimari ve endüstriyel maketlerde talep iyice arttı. Maket sadece bir bina maketi olmuyor; örneğin büyük bir sanayi tesisinin fuarlara götüremeyeceği 15 – 20 metrelik bir ekipmanı olabiliyor; onun birebir prototip maketini basıyoruz ve fuarda sergiliyor. Müşterilerimizin çoğunluğu sanayici. Makine satışlarımızın çoğunluğu da sanayicilere yönelik. Tabii bunun yanında hobi için kullanan da çok, çocuğuna karne hediyesi alan da var, insan büstü de isteniyor. Çok geniş bir uygulama yelpazesi var. Adetler 1000, 2000, 3000 gibi 3D baskı cihazları ile üretilemeyecek miktarlarda olunca, kalıpçılar gibi iş ortaklarımızla çalışarak müşteriye son ürünü sunmak istiyoruz.
Geldiğiniz noktadan memnun musunuz?
Başlangıçta hiç rakip olmaması hem avantaj hem de dezavantaj. Rekabet rakibe göre kendini motive etmenizi sağlıyor. Başlangıçta rakibimizin olmaması çok avantaj sağladı, firmamız beklenmedik bir büyümeye gitti. Ama şu anda biraz kriz var. Cihaz satışları etkileniyor ama iyi bir isim yaptığımızı düşünüyorum.
Yerli üretim Hamarad
İki markanız var; ne zamandan beri Hamarad’ı satıyorsunuz?
Hamarad’ı iki buçuk yıldır üretiyor ve satıyoruz. Sattığımız makineler 20 x 20 cm boyutlarında üretim yapıyor. Bunlar kullanımı kolay ve herkesin erişebileceği masa üstü cihazlar. Baskı yaptığımız makineler 40 x 40 cm’e kadar basabilen endüstriyel makineler. Daha büyük ebatlarda sorunlar da arttığından büyütmeyi tercih etmiyoruz. Tek parça, 40 cm’yi aşan siparişlerde ürünü erkekli dişili modelleyebiliyor veya yapıştırma yoluya birleştirme yoluna gidiyoruz.
Satışını yaptığımız makinelerin kullanıcı dostu olmasına özen gösteriyoruz. Müşterinin bir baskı yapacağı zaman makine başında 1 – 2 saat geçirmesini istemiyoruz. Ona göre bir makine seçtik. Güney Kore malı Sindoh, dijital ekranı ve içinde, telefonunuzdan baskıyı izlemenize yarayan kamerasıyla kullanımı kolay bir makine. Makineye uzaktan dosya da atılabiliyor.
Sindoh’un iki ayrı modeli var. Biri sadece PLA ile baskı yapıyor; satışını yaptığımız model hem ABS hem de PLA ile baskı yapabiliyor.
Hangi malzemeleri kullanıyorsunuz? İnsanların tercihleri ne yönde oluyor?
Yirmi santimi aşan baskılarda ABS ile baskı sorun olabiliyor; çatlamalar, tabandan ayrılmalar olabiliyor. Büyük objelerde PLA tercih ediyoruz. Ama müşteri sanayidense, öncelikle dayanıklı olan, çalışılabilir bir malzeme olan ABS kullanıyoruz. Çünkü PLA gün ışığında, ısınınca deforme olabiliyor. Mimari maketlerde, okullarda kullanım için çevreci olan, zehirli gaz salmayan PLA’yı tercih ediyoruz. Mısır nişastası esaslı olduğundan sağlık için bir sakıncası yok.
Okullardan talep var mı?
Baskıda değil, cihaz satışında talep oluyor. Ağırlıklı olarak Ankara, İstanbul ve İzmir’de öğrenci mevcudu yüksek özel okullardan talep geliyor. Anadolu’nun küçük illerinden de 2018 yılından itibaren talep gelmeye başladı. Tabii üniversitelerden de talep geliyor. Üniversitelerden çok talep var. Üniversitelerde tek cihaz satışından çok, beş on cihazlı laboratuvarlar kuruyoruz.
Malzemede ithal mi yerli ürün mü kullanıyorsunuz?
Yerli filamentler de kullanıyoruz. Ama Sindoh cihazımız sadece kendi çipli malzemesini kullanıyor. Çünkü makinede ne kadar malzeme kaldığını gösteriyor. Diyelim ki 100 g. baskı gönderdiniz; içinde 70 g filament varsa, 69 g. kullanınca baskıyı durduruyor; malzeme ekliyorsunuz, devam ediyor. Diğer cihazlarda bu özellik yoktur. Malzeme bitinceye kadar yazmaya devam eder, baskı yarım kalır.
Yerli ve ithal malzeme arasında fiyat farkı nedir?
Sindoh’un filamenti 1.5 kat pahalı olabiliyor ama sağladığı avantajlarla bunu telafi ettiğimizi düşünüyoruz. Yerli markamız Hamarad’da yerli filamentler kullanılabiliyor. Çip nedeniyle Sindoh’ta öyle bir seçeneğimiz yok.
“Yerli makinelerde kafası değişebilecek şekilde tasarlanan tek makine bizimki”
Makineler tek kafalı mı?
Satışını yaptığımız makineler Sindoh ve Hamarad tek kafalı. Baskıda kullandığımız 7 – 8 makinede başka marka ve onlarda suda çözünebilen malzeme basan ikinci kafa kullanıyoruz. Sindoh kendi kafasını üretiyor. Hamarad’ın kafalarını nozul hariç burada yapıyoruz; nozulları yurt dışından geliyor. Parçalarının % 70’ini Ostim’den temin ediyoruz. Hamarad’ı özel sipariş olarak istenilen boyutlarda üretiyoruz. Ama 40 x 40’dan sonra problemler çıktığından daha büyük ebatları tercih etmiyoruz.
Yerli makinelerde kafası değişebilecek şekilde tasarlanan tek makine bizimki. Lazer, CNC veya 3D baskı kafası takılabilecek şekilde çalışmalarımız devam ediyor.
Başladığınız yıllardan bu yana üretim hızları nasıl değişti?
Yazıcı satışında son ekonomik kriz dolayısıyla geçen yılın ikinci yarısından itibaren düşüşler yaşandı; biz kurumlara, okullara toplu satışlar yaptığımızdan bu bizi fazla etkilemedi. Satış sonrası destek çok önemli. Cihaz alan müşteri bizi aradığında o gün orada oluyoruz. Adetli üretimler gerektiğinde o gün prototipi kendilerine ulaştırıyoruz; iş ortaklarımızla kalıplı üretimle talebi karşılayabiliyoruz. Aynı anda birkaç yazıcıyı kullanabiliyoruz ve 200 – 300 adetlik baskıları kendi bünyemizde de yapabiliyoruz. Hem ilk kurulan firmalardan biri olmamız hem de çok yazıcımız olması bizi biraz daha ön plana çıkarıyor.
Krizden bağımsız olarak, sektörün geleceği için ne düşüyorsunuz?
İlk kurulduğumuz yıllarda 3 boyutlu yazıcı dediğiniz zaman insanlara açıklamak için beş on dakika harcıyordunuz. Şimdi internet, reklamlar ve TV sayesinde insanların tam olarak bilgisi olmasa da belli bir fikirleri var. Şu anda herkes konuya vakıf ve gelip bizi buluyorlar bu da bizi sevindiriyoruz. Eğitim sektöründe yer aldıkça bu da bilgilenmeyi arttırdı, bu bizi olumlu olarak etkileyecektir.
İş size nasıl geliyor?
Sanayi sektöründen daha çok teknik çizim geliyor. Ya da elinde bir ürünle gelen, hatta sadece fikirle gelenler de oluyor. Orada da modelleme konusu işin içine giriyor. Önce modelleme yapılıyor, bir prototip ürün çıkarıyoruz ve onaylandıktan sonra nihai ürün üretiliyor ve teslim ediliyor.
Özgün, kreatif tasarımlarla gelen oluyor mu?
Bize daha çok fikirle geliyorlar. Ama görme engelliler için bir gözlük tasarımını kreatif tasarımlar arasında sayabiliriz. Tasarımını biz yaptık. Görme Engelliler Derneği patentini alacak. Görmeden tıraş olduklarından, favorilerini farklı boyutlarda bırakabiliyorlar; ayarlı bir gözlük tasarladık ve onun sayesinde favorilerini eşit tıraş edebiliyorlar.
Medikal firmalardan protez taleplerinde (diş, hayvanların eksik organları için protezler vs.) de artış oldu. Özel modelleme ve çevreci malzemelerle baskı yaparak teslim ediyoruz. Bilinirliği arttıkça 3D baskı için hemen her sektörden talep gelebiliyor. Şu sektöre hitap ediyoruz diyemiyoruz. Bulunamayan yedek parçaların üretimi de hoşumuza gidiyor. Nadir bulunan bir otomobil parçasının fotoğraflarını buluyoruz ve üretebiliyoruz. Bir yat motoru pervanesini ¼ fiyata yapıp teslim ettik.
Malzeme standartları konusunda sıkıntı var mı?
İthal malzemelerde de yerli malzeme de zaten CE belgesi, ISO sertifikası olduğunda problem olmuyor. Yerli üretici sayısı zaten sınırlı. PLA sağlığa zararlı değil; ABS kullanırken baskı yapılan ortamın havalandırılması yeterli.
Metal basıyor musunuz?
Biz daha çok plastik üzerine uzmanlaştık. Metal tarafından pek talep de gelmiyor.
Bir promosyoncunun kupa vb. ürünler üreterek satması için makine hızları yeterli mi?
Tek bir makinesi varsa sorun olabilir. Ama birden çok makine ile çalışabilirler. İnternetten çok ucuz fiyatlarla yazıcılar alıp 3D baskıdan soğuyan insanlar var. Makinenin baskı hassasiyeti de önemli. Çıkan ürünün hayal kırıklığı yaratmaması lazım. Eğer baskı 300 mikron kalınlığında ise baskı çok hızlı olabilir ama 50 mikronda makine yavaşlasa da kalite devreye giriyor. Baskıya göre mikron hassasiyetini ayarlayabiliyoruz.
Bir ürün maliyetinde enerji, amortisman, malzeme vb. etkenlerin payı nedir?
Maliyeti çıkarırken en büyük maliyet zaman. Enerjinin kayda değer hiçbir maliyeti yok. Varsa modelleme, malzeme, zamanı dikkate alarak ürüne bir çarpan belirliyor ve maliyeti çıkarıyoruz.
Maliyetteki zaman içerisinde tasarımın önemi nedir?
İşe göre değişiyor. Tasarımı, modellemesi aylar süren işler de gelebiliyor.
