Dijital baskı işletmeleri ve tedarikçileri ile yaptığımız anket salgının basım sektörünün genelindeki
etkilerine benzer sonuçlar verdi.
Benzeri görülmemiş bir salgınla mücadele halindeyiz. Salgın nedeniyle üretim ve ticaretin pek çok sektörde durma noktasına gelmesi, salgının ekonomik maliyetinin de çok yüksek olmasını ve küresel ölçekte daha önce yaşanmamış bir krizin sonuçlarına katlanmamızı gerektiriyor. ABD, İngiltere gibi ülkeler salgının kontrolünde yavaş davranarak ekonomiye olan maliyetini azaltmayı denemiş olsalar da virüsün çok sinsi yayılması ve öldürücü sonuçları kısa sürede sağlık hizmetlerinde kilitlenmeye yol açabildiğinden, önlemlerini arttırmak zorunda kaldılar.
Türkiye’de ekonominin ve ticaretin açılmasına yönelik olarak mevcut kısıtlamaların gevşetilmeye başladığı bugünlerde gerek Ramazan gerek yaz aylarının yaklaşması gibi nedenlerle birçok basım işletmesi siparişlerin artması beklentisinden uzak. Bunu dijital baskı merkezleri ve tedarikçileriyle yaptığımız son anketin bulguları da doğruluyor. Ankete katılanların ezici çoğunluğu Mart ve Nisan aylarında siparişlerde % 80’in üzerinde azalma bildiriyor. İşletmelerin çoğunluğu karantina günleri dışında açık kalsa da sınırlı süre ve personel ile kısıtlı çalışma düzenine geçilmiş.
Ankete katılan işletmelere bazıları bir önceki sorunun yanıtıyla bağlantılı 22 soru yönelttik. Firma yöneticileri kendi konularıyla ve durumlarıyla ilgili sorulara yanıt verdiler.
Bulgulara göre işler durma noktasına yakın
İlk sorumuza 26 firma yanıt verdi. Grafik 1, salgın sırasında işletmelerin çalışma rutinlerinin değişip değişmediğini gösteriyor. Bu sorumuza 26 firma yanıt verdi. Birçok firmada büro çalışanları kısmen evde çalışırken, çalışma saatleri kısıtlanmış, çalışanlar nöbetleşe iş yerine gelmişler ve bazı firmalarda vardiya saatleri azaltılmış.
Salgında Mart – Nisan aylarında kaç gün kapalı kaldıkları sorumuzu %30 oranında firma yanıt verdi. İş yerlerinin yarım günden 45 güne varan farklı sürelerde kapalı kaldığı belirtiliyor. Bazı tedarikçilerde sadece servis bölümü faal kalmış, diğer birimler evden çalışmışlar ya da izinli sayılmışlar.
Siparişler ve cirolarda büyük düşüş
Salgın sektörde siparişleri ve ciroları şiddetli bir şekilde etkiledi. Siparişler ve cirolarla ilgili sorumuza ankete katılan firmaların hemen tamamı yanıt verdi. Grafik 2, siparişlerdeki düşüş oranlarına göre firmaların dağılımını gösteriyor.
Ankete katılan firmaların tamamı salgında cirolarının düştüğünü belirtiyor. Cirolardaki düşüş oranlarına göre firmaların dağılımını Grafik 3’te görebilirsiniz. Firmaların % 53.8’inin cirosunun % 76-100 aralığında düştüğü görülüyor. Cirosu %50’nin üzerinde düşen firmaların birleşik oranı %81’e yakın.
Online sipariş alıp almadıkları sorumuza 24 firma yanıt verdi. Firmaların dağılımını Grafik 4 gösteriyor. Online siparişlerde artış olup olmadığı sorumuza yanıt veren 17 firmadan sadece ikisi (%5 ve %32 oranında) artış bildirdi. Sonuçları Grafik 5’de görebilirsiniz.
Yatırımlar ertelendi
“Yatırımları ertelediniz mi” sorumuza 26 firmanın tamamı yanıt verdi. Salgın olmasaydı, 2020 drupa yılı olacaktı ve birçok firma muhtelif nedenlerle ertelediği yatırımlarını bu yıl gerçekleştirecekti. Katılan firma sayısı az olsa da, sektörün derinliğini dikkate aldığımızda çok anlamlı bir veri olarak, ankete katılanların %77’si yatırımları ertelediğini belirtiyor (Grafik 6). Ertelenen yatırımlar arasında endüstriyel dijital baskı yedek parçaları ve direkt pigment baskı makineleri, UV ve geniş format solvent baskı makineleri, kalıpla üretilen sarf malzemeleri, showrool, depo, bina, araç ve personel yatırımları bulunuyor.
Kâğıt ve diğer baskı altı malzeme, mürekkep ve toner temininde yaygın olmayan sorunlar var
Ankete katılanların 25’i kâğıt ve diğer baskı altı malzeme temininde sıkıntı olup olmadığına dair sorumuzu yanıtladı. Büyük çoğunluk (%76) sorun olmadığını bildiriyor. Bunun siparişlerin de çok azalmasıyla ilgili olduğunu belirtmeliyiz. Sorun yaşadığını bildirenler fiyat artışı, tedarikçe gecikme, folyo ve germe vinili temininde zorluk olduğunu belirtiyorlar (Grafik 7).
Benzer bir şekilde mürekkep ve toner temininde de yaygın olmayan zorluklar var. Anket sorumuza yanıt veren 22 sektör mensubu yaklaşık %82 oranında sorun olmadığını bildiriyor. Zorluklar dış ticaretin aksamasına bağlı tedarik sıkıntısı, fiyat artışları, lojistik zorlukları olarak belirtiliyor (Grafik 8).
Servis ve yedek parçada sorunlar var
Servis ve yedek parça teminiyle ilgili sorumuza 23 firma yanıt verdi. Çoğunluk sorun olmadığını belirtmekle birlikte, %40 oranında sorun yaşadığını belirten firma var. Sorunlar arasında ulaşım, servis süresinde gecikme, yedek parça temini zorlukları var (Grafik 9).
Ankete katılanların çoğunluğu ithal malzeme ve yedek parçada kur artışıyla izah edilemeyecek düzeyde fiyat artışları olduğunu bildiriyor. Bu konuyla ilgili sorumuza 23 firma yanıt verdi ve yaklaşık %70 oranında “Evet” şıkkı işaretlendi. Konuyla ilgili açıklama yapanlar, boya, folyo, kâğıt vb. malzemelerde vergi artışları, kur artışı, birçok basım işletmesinin kapalı olması veya çok düşük kapasitede çalışması nedeniyle talep belirsizliğine bağlı fiyatlama sıkıntıları, ithalat kısıtlamaları, medikal sektörde de kullanılan ürünlere artan talebe bağlı fiyat artışları bildiriyorlar (Grafik 10).
Bazı tedarikçiler kapalı kaldı
Virüs önlemleri ve sektörde bu anketin de belirlediği kapasite kullanımındaki büyük düşüş nedeniyle bazı tedarikçiler belirli sürelerde kapalı kaldılar (Grafik 11). Bu konudaki sorumuza 24 firma yanıt verdi ve % 37.5’i iş yerini kapatması nedeniyle tedariki durduran tedarikçileri olduğunu belirtiyor.
Yerli malzeme ve makine üretimine ihtiyaç belirgin
Salgının yol açtığı tedarik ve fiyat sıkıntıları yerli malzeme üretiminin önemini bir kez daha hatırlattı. Sonuçları Grafik 12’de gösterilen sorumuza yanıt veren 24 firma yöneticisinin % 67’si yerli makine ve malzeme üretiminin yeterli olmadığını düşünüyor. Dile getirilen görüşler arasında önemli parçaları yurt dışından temin ederek montaj yerine A+ kalite makine imal edilmesi, vinil, baskı altı malzemeleri ve boyaların üretilmesi ihtiyacı da var. Sektörde kullanılan tüm ithal ürünlerin yurt içinde üretilmesi gerektiği de belirtiliyor.
Salgın önlemleri yeterli bulunmuyor
Anketin son soruları, salgın önlemlerinin yeterli bulunup bulunmadığı ve bu konudaki önerilerle ilgiliydi. Grafik 13’teki sorumuza yanıt veren 23 yöneticinin ezici çoğunluğu (%87) önlemleri yeterli bulmuyor. Özellikle açıkhava ve endüstriyel reklam sektörünün “Mücbir Sebep Kapsamında Değerlendirilecek Sektörler” arasına alınmamış olması eleştiri konusu. Talepleri şöyle sıralayabiliriz:
İşyerlerini kapatıyoruz ama işçiye maaş, kira vs için destek yok. Bizim gibi devletimiz de bu virüse hazırlıksız yakalandı.
Tüm sektörlerin mücbir sebep kapsamına alınması vergi SGK gibi ödemelerin 6 ay ötelenmesi ve ötelenen ödemelerin yapılandırılarak faizsiz olarak taksitlendirilmesi gerekli.
Mücbir sebep kapsamına alınmadığından kısa çalışma ödeneği başvurularından sonuç alınamıyor.
Küçük esnafın ve KOBİ’lerin yeterli destekleri alamamaları gelecek günlerde piyasalarda zincirleme büyük sorunları doğuracaktır.
Tüm vergilerimiz ertelenmeliydi, sektörümüze bu uygulama yapılmadı. Kısa çalışma ödeneği verildi ama iş yok, tahsilat yok, krediler faizleri fahiş, alsak da bu krediler olmayan iş ile nasıl ödenecek? Karşılıksız hibe verilmeli ve tüm kredi borçları, vergiler bu yıl sonuna kadar ötelenmeliydi, sektör ancak toparlanabilir ve 2021 yılına yeni bir modelle girebilirdi.
