İki yıldır ihracat yapan yerli 3D makineleri imalatçısı firma, savunma sanayi ve medikal sektörler dahil, birçok sanayi sektörüne 3D baskı makineleri üretiyor ve aynı zamanda 3D baskı hizmetleri de veriyor.
Türkiye’de ve Ankara’da 3D baskı sektöründe imalat ve baskı hizmeti alanında hızla büyüyen firmalardan biri CCH Teknoloji Elektronik Mak. Arge San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin hikâyesi, cesaret, öngörü ve yeteneğin işte başarıyı getiren bir karmasıyla yazılıyor. Firma araştırma – geliştirme, imalat ve ve servisin yanı sıra 3D baskı ve prototip yapımı konularında faaliyet gösteriyor. Yurt içinde ve yurt dışında toplam 220 makinesi çalışan firma, iki yıldır ihracat da yapıyor. Sektördeki gelişmeleri yakından takip eden ve yakında yurt dışı fuarlara da katılmayı planlayan CCH Teknoloji’nin kurucusu Murat Yurteri Dijital Baskı ve 3D’nin sorularını yanıtladı.
CCH adı nereden geliyor?
CCH’ın bir anlamı var. Adını CAD-CAM Hizmeti’nden alıyor. Bunun da Türkçesi, bilgisayar destekli tasarım ve bilgisayar destekli üretim demek. 2006 yılında böyle bir işi başlatmıştım. Daha önce tasarım, kalıp dizaynı ve CNC freze programlama eğitimleri gibi işlerle uğraşıyorduk.
Eğitiminizden bahseder misiniz?
Ben endüstri meslek lisesi makine ressamlığı bölümü mezunuyum. Gazi Üniversitesi’nde de iki yıl Bilgisayar Destekli Makine Tasarımı eğitimi aldım. 15-16 yıldır sanayinin içerisindeyim, çeşitli firmalarda çalıştım. Bu arada 3D Printer pazarını da izliyordum. 2009’un ortalarında yapabilir miyim diye düşünmeye başladım ve bir hevesle evin bir odasında başladım. İlk önce hobi cihazları üretiyordum şu an profesyonel cihazlar üretiyoruz.
Bütünüyle kendiniz mi tasarladınız, açık kaynak kodlu modellerle mi başladınız?
Cihazlar açık kaynak kodluydu. Şu anda cihazlarda MKS’nin ileri düzey işlemcili kartları var. Tasarımcı olmamızın cesaretiyle işler biraz daha rahat ilerledi. Tasarımlarını kendimiz yapıyoruz. Bir cihazın her şeyi burada yapılıyor. Yazılımlara da biz müdahil oluyoruz, genelde standart yazılımları kullanmıyoruz.
Yani firmanın bir yazılım tarafı var mı?
Kısmen var. Dışarıdan destek aldığımız danışmalar da var kendi bünyemizde hallettiğimiz şeyler de var. İşletim sistemi kartların içinde açık geldiği için biz sadece hassas ayarlı kısımlarıyla oynayarak özelleştiriyoruz.
Dışarıdan başka hangi bileşenleri alıyorsunuz?
Kontrol kartlarıyla motorları dışardan alıyoruz. Cihazın yerli malı sertifikası da var. Yüzde 80 yerli. MY 3D Yazıcılar markamızın ismi. Cihazlarımız Türkiye de önde gelen şirketlerde var. Altı modelimiz mevcut şuan. Hidromek, EMS Mobil gibi firmalarda cihazlarımız var.
Onlar nasıl kullanıyorlar?
Genelde Ar-Ge bölümünde kullanıyorlar. Büyük cihazlarımız, prototip amaçlı baskı yaptıktan sonra parçayı yerine takıp kullanışına ve montaj zorluklarına bakma imkânı sağlıyor. Cihazın tutulmasının en önemli nedeni 3D printer, yazıcı vs. diyoruz ama sanayide bunlar ‘3D prototipleme cihazları’ diye geçer. Cihazın asıl amacı prototip yapmaktır. Biz endüstriyel tip cihazlar ürettiğimiz için değişik özellikleri var. Cihaz 25-26 çeşit özel plastiği ürüne dönüştürebiliyor.
3D yazıcılarınız hangi boyutlarda?
En küçüğü 20 x 20 x 23 cm, en büyüğü 40 x 40 x 50 cm prototip üretebiliyor. Cihazlarımız Türk İş birliği ve Kalkınma Ajansı (TİKA) aracılığıyla diğer Türk devletlerine gidiyor. Özbekistan’da, Türkmenistan’da, Kırgızistan’da ve ayrıca Sri Lanka’da, Sudan’da makinelerimiz var.
Satışa ne zaman başlamıştınız, sizin cihazlarınızın artıları nelerdir?
Satışa 2010 yılında Prusa tipi amatör cihazlarla başladık. Alman bir mühendisin tasarladığı şasi gövdeyi kullanarak cihazı ortaya çıkardık. Bu tasarım, işin mantığını çözmemize yaradı. Yazıcının çalışma mantığını öğrendik. Tabii tasarımcı olunca, işin çalışma mantığınıda de öğrenince kendine özgü bir şey çıkarmak için cesaretli oluyorsunuz.
Bizim cihazlar komple alüminyum gövdeden oluşuyor; 3 mm alüminyum gövde lazerde kesiliyor, bükülüyor. O yüzden iyi bir şaseye sahip. Bütün parçalar profesyonel CNC’lerde işlenip yerlerine takılıyor. Bu da uzun ömürde stabilizasyon sağlıyor. Mekanik olarak 4-5 yıl sorun çıkmayacağını garanti ediyoruz. Cihazlarımız sürekli güncel sistem, elektrik kesilince işe kaldığı yerden devam etme, Flament takip sistemi, çok sessiz çalışma,renkli dokunmatik ekran ,usb,hafıza kartı , wifi ile bağlanma özellikleri var. Cihazlarımız şık bir görünüme sahip.
İşe başladığımda açık kaynak kodlu makineleri yaparken Ultimaker’in, Makerbolt’un ve Zortrax’ın da Özel servisini yapmaya başladık. Onların getirdiği tecrübe cesaret verdi. Serviste her hatayı görüyorsunuz, işleyişi de biliyorsunuz; onların yaptığı çoğu hatayı cihazımızda yapmadık. Bilgisayarın başına geçince bir şeyi tasarlarken daha profesyonel oluyorsunuz. çünkü daha önce serviste bu hata ile çok karşılaşıyoruz. Onun için makine tasarlarken servisin verdiği deneyimle daha sağlıklı cihazlar ortaya çıkardık. silah fabrikalarında ve Ankara’da neredeyse her medikal firmasında makinelerimiz mevcut.
Medikalciler de prototip yapımında mı kullanıyorlar?
Medikal satıcıları değil, medikal malzeme üreticileri. Bizim alıcı potansiyelimiz üretimin olduğu yerler. Bir yerde üretim varsa bizim cihazlar orada rolünü alıyor. Yeter ki orada bir fikir olsun. Bizim yöneldiğimiz genelde endüstriyel tip. Medikalcilerin de Ar-Ge çalışmaları oluyor. Parçalar sürekli gelişiyor. Bunları test amaçlı üretmek için de bizim yazıcılarımızı kullanıyorlar. Ürünün işlevselliğini direkt görebiliyorlar. Fuara Bir ürünü kalıp yapıp götürmek çok büyük maliyetken 3D yazıcıdan 3 – 4 tasarım çok rahatça basılabiliyor. Medikal sektöründe 3D yazıcı olmayan firma bulmak çok zor. Yoksa dışardan hizmet alıyordur. Beyaz eşya tamircisi bir müşterimizde 3 makinemiz var. Toptancısına mutfak robotlarının içindeki dişliyi basıp satıyor.
Daha büyük ebada ihtiyaç var mı?
Evet, var. Üzerinde çalışıyoruz. Ben teknik eleman olduğum için tasarlarken çekingen davranıyorum. Satışı olacak mı kaygımız var. Bir şey büyükse, büyük olmasının manası olması lazım. Cihazın hızlanması gerekiyor, yoksa büyümesinin bir anlamı yok. Hızlanabilmesi için de çok iyi bir şaseye ve çok iyi mekaniğe sahip olması gerekiyor. Çok iyi bir mekaniğe sahip olurken onu kontrol edecek çok iyi motor ve kart sistemine ihtiyaç oluyor. Sonuçta ortaya çok ciddi maliyetler çıkıyor. Onun için iki tane 40 cm alın, parçalı yazın, birleştirin diyoruz. Bir sürü birleştirme yöntemi var. Bizim kendi ürettiğimiz birleştirme yapıştırıcılar da var. Ürün her yerden kırılır, birleşme yerinden kırılmaz. Onun için çok büyük cihaza girmiyoruz. Şimdi üzerinde çalıştığımız cihaz 60 cm boyutlarında, Herhangi bir destek alarak değil, kendi imkanlarımızla buraya geldik. Büyük firmalarla çalışıyoruz, işimizi ciddiye alıyoruz. Hata yapma şansımız yok.
Tasarım desteği veriyor musunuz?
Biz tasarım hizmeti vermiyoruz ama veren firmalar var, onlara yönlendiriyoruz. Savunma alanındaki şirketlere de çalışıyor ve prototip üretiyoruz.
İşimiz, 3 boyutlu yazıcı üretimi, prototip hizmeti onun yanında. 3 boyutlu yazıcıların malzeme satışlarını da yapıyoruz. Bir de profesyonel cihazların özel servis hizmetini veriyoruz.
Ayrıca CCH Teknoloji’nin www.3boyutluyaziciservisi.com adlı bir sitesi de var. Özel Servislik bu adresten devam etmektedir.
Sizin için rantabl ebat nedir?
S30 ve X30 modellerimiz en seri, en aktif, müşterilerden en çok talep gören iki cihazımız. X30’da 30 x 20 x 25 cm, S30’da 30 x 30 x 35 cm baskı yapılıyor. Cihazlar çok seri çalışıyor. Tek kafa ama istenirse çift kafaya da hazırlığı var, ufak değişikliklerle çift kafa da olabiliyor.
Endüstriyel iş yaptığımız için genelde tek kafa kullanıyoruz. Bazı özel durumlarda çift kafa devreye giriyor. Bizim cihazların yazdığı her şey stabil çıkıyor, destekler çabuk sökülüyor.
Daha çok ne tür filament kullanılıyor, Türkiye’de de çok flament üreticisi var artık. Karşılaştırma yapınca, durum nedir?
PLA, ABS, PS, ASA filament var, karbon var. Sanayide en çok ABS ve ASA gidiyor. PA ve PC de onun yanında. Fiyatlara gelince PLA ucuz. ASA bir tık daha pahalı. PC ve PA %60 daha pahalı. Aldığınız markaya göre de fiyat değişiyor.
Düzenlerinin oturmasını bekliyoruz. Fiyatlar hemen hemen aynı seviyede. Kalite yönünden hâlâ anlaşamıyoruz. Genelde filament çaplarında dengesizlik oluyor. Bizim toleransımız 0.05 mm Ölçüm yapınca daha fazla dengesizlik görüyoruz. Bu cihazlarımızda bize hata olarak dönüyor. Bizim Moğolistan’da cihazımız var, bu ürünü oraya gönderirsem, bu hatayı onlara anlatamam. Türkiye’deki filament sektöründeki en büyük sıkıntı istikrarsızlık. Bir parti düzgün geliyor sonraki gelen sıkıntılı geliyor. Bu, sürekli üretim yapmamalarından kaynaklanıyor bence. Yurt dışındaki firma direkt bir cihaza beyaz PLA’yı vermiş, ayarı tutturmuş, gece gündüz, belki de yıllardır bunu üretiyor.
Flamentte Esun’u tercih ediyoruz. Çin malı bir üretim. Orta seviyenin üzerinde bir malzeme. Çok daha iyileri var. Fiyatlar da ona göre değişiyor. Yapılan iş spesifik olursa ona göre malzeme kullanılıyor.
Kaç kişi çalışıyorsunuz?
Çalışma arkadaşlarımız 5 kişi. Yetişebiliyoruz. Modellerin hepsini stoklu çalışıyoruz.
Sektör büyüyor, değil mi?
Sektör kesinlikle büyüyor. Cihazı müşteri aldıktan sonra artık bitti diye bir şey yok. Müşterinin o cihazdan memnun kalması gerekiyor. Gerekirse cihaz değiştiriliyor.
Makine sattığınız yerlerde en çok ne gibi hatalarla karşılaşıyorsunuz?
Genelde kullanıcı hatalarıyla karşılaşıyoruz. Ama biz biraz müşteri seçiyoruz, genelde teknik elemanlarla çalışma gayreti içerisindeyiz. Teknik elemanlarla çalışınca sorun yaşamıyoruz. Çünkü aynı dili konuşuyoruz. Tekil kullanıcımız çok az. Yaklaşık 200 müşterimizin arasında 10 – 15 tekil müşterimiz vardır. Hevesli ve azimli insanlar. Öyle müşteriler görünce de tüm desteği sağlıyoruz.
Tasarımda hangi programlar daha cazip?
Tasarım programı sektöre göre değişiyor. Sanayi derseniz Unigraphics ve Solidworks cazip. Ama kullanıcının yeteneği varsa Autocad bile çok güzel işler çıkarıyor.
